Phòng tránh đuối nước, bỏng và té ngã cho trẻ nhỏ

Đuối nước, bỏng và té ngã có thể xảy ra chỉ trong vài giây người lớn quay đi. Bài viết giúp ba mẹ nhận ra những mối nguy quen thuộc ở vùng quê và biết sơ cứu đúng cách.

Đuối nước: hiểm họa hàng đầu với trẻ em

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, mỗi năm gần 2.000 trẻ em dưới 16 tuổi tử vong do đuối nước, trung bình khoảng 5 em mỗi ngày. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em nước ta.

Nguy hiểm không chỉ ở sông, ao: bé có thể chết đuối trong lượng nước chưa tới 5 cm, rất nhanh và lặng lẽ. Ba mẹ cần để ý:

• Lu, chum, vại, bể chứa nước: đậy nắp kín, đủ nặng để bé không tự mở; không kê ghế, gạch cạnh bể cho bé trèo.
• Xô, chậu, thau: đổ hết nước ngay sau khi dùng rồi úp ngược; không để xô chậu có nước mà không ai trông.
• Nhà tắm, nhà vệ sinh: đóng cửa khi không dùng; không để bé một mình trong chậu tắm dù chỉ một phút (xem thêm bài tắm cho trẻ sơ sinh của shop).
• Ao, hồ, mương, giếng quanh nhà: rào chắn, làm cổng có chốt để bé không tự ra ngoài; đậy kín miệng giếng. Mùa mưa lũ càng phải trông bé chặt hơn.

Quan trọng nhất: khi bé ở gần nước, người lớn phải trông và luôn ở trong tầm tay với của bé, không vừa trông vừa xem điện thoại. Cả nhà nên học sơ cứu, hồi sức cho trẻ khi địa phương có lớp tập huấn.

Sơ cứu khi bé bị đuối nước

1. Hô hoán gọi người giúp, gọi cấp cứu 115. Chỉ xuống nước nếu ba mẹ biết bơi và biết cứu người.
2. Đặt bé nằm ngửa trên nền cứng, xem bé còn tỉnh, còn thở không. Thở ngáp, thở hắt từng cơn không phải thở bình thường.
3. Không dốc ngược bé, không xốc nước. Làm vậy không giúp bé thở lại mà chỉ làm mất thời gian quý giá để hồi sức.
4. Nếu bé không thở hoặc chỉ thở ngáp: hồi sức tim phổi ngay, càng sớm càng tốt. Ba mẹ đã được tập huấn thì thổi ngạt rồi ép tim xen kẽ thổi ngạt. Chưa được tập huấn thì vẫn phải ép tim ngay: ấn mạnh, nhanh, liên tục vào giữa ngực bé, không dừng lại để chờ xe cấp cứu. Làm liên tục tới khi bé thở lại hoặc nhân viên y tế đến.
5. Nếu bé tỉnh và tự thở: lau khô, ủ ấm, đặt bé nằm nghiêng và đưa đến bệnh viện.

Mọi bé bị đuối nước đều cần được bác sĩ kiểm tra ở bệnh viện, kể cả khi bé đã tỉnh, khóc to và trông bình thường, vì suy hô hấp hay phù phổi có thể xuất hiện muộn sau đó.

Phòng và sơ cứu bỏng

Trẻ nhỏ đặc biệt dễ bị bỏng do chất lỏng nóng: nước sôi, nồi canh, nồi cháo, phích nước, cốc trà, dầu mỡ; ngoài ra còn bếp than, bếp ga, bàn là.

• Không cho bé vào bếp khi đang nấu; quay cán xoong, chảo vào phía trong.
• Không bế bé khi đang cầm đồ nóng; không để bát canh, cốc trà nóng ở mép bàn hay trên khăn trải bàn bé có thể kéo.
• Để phích, ấm nước, bàn là còn nóng ở chỗ cao, xa tầm với; cất gọn dây điện.

Khi bé bị bỏng

1. Đưa bé ra xa nguồn nóng ngay, nhưng giữ an toàn cho chính mình: bé bị điện giật thì ngắt cầu dao, rút phích điện trước khi chạm vào bé; bỏng hóa chất thì cởi bỏ quần áo dính hóa chất và xối thật nhiều nước sạch.
2. Làm mát vùng bỏng càng sớm càng tốt bằng nước sạch, mát (xối vòi nước chảy hoặc ngâm). WHO khuyên làm mát khoảng 20 phút với vết bỏng nhỏ; Bệnh viện Nhi Trung ương khuyên dùng nước khoảng 16–20°C và làm mát ngay trong 30 phút đầu sau khi bị bỏng. Thời gian có thể khác nhau tùy hướng dẫn của bác sĩ. Bỏng ở mặt thì đắp khăn mềm thấm nước mát.
3. Tháo nhẫn, vòng, giày dép, đồ bó quanh vùng bỏng trước khi sưng; chỗ vải dính vào da thì để nguyên.
4. Che nhẹ bằng gạc hoặc khăn vải sạch, không băng chặt, không chọc vỡ bọng nước.
5. Giữ ấm phần cơ thể không bị bỏng rồi đưa bé đến cơ sở y tế.

Tuyệt đối không bôi kem đánh răng, nước mắm, dầu, mỡ trăn, lòng trắng trứng hay đắp lá cây lên vết bỏng, và không chườm đá. Những thứ này dễ gây nhiễm trùng, làm tổn thương nặng thêm; đá lạnh còn có thể gây bỏng lạnh.

Phòng té ngã

• Không để bé một mình trên giường, bàn thay tã hay ghế cao; khi bé ở chỗ cao, luôn giữ một tay trên người bé.
• Lắp cửa chắn ở đầu và chân cầu thang khi bé bắt đầu bò, tập đi.
• Cửa sổ, ban công, lan can: lắp song chắn; không kê ghế, giường sát cửa sổ, lan can vì bé sẽ trèo lên.
• Không dùng xe tập đi có bánh xe. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên không dùng: bé có thể lao xuống cầu thang, với tới đồ nóng hay ngã vào chậu nước; xe cũng không giúp bé biết đi sớm hơn, thậm chí có thể làm bé đi muộn hơn. Hãy cho bé chơi trên sàn sạch hoặc trong quây cũi.

Cất gọn vật nhỏ, thuốc và hóa chất

• Cất xa tầm với của bé đồng xu, hạt, viên bi, nắp bút, bóng bay, đồ chơi có chi tiết nhỏ, nhất là pin cúc (pin đồng hồ, pin điều khiển) và nam châm nhỏ.
• Thuốc của cả nhà, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, xăng dầu, nước tẩy rửa: cất trên cao, trong tủ có khóa, ngoài tầm nhìn và tầm với của bé. Không đựng hóa chất trong chai nước uống.
• Nghi bé nuốt phải thuốc hay hóa chất: không tự gây nôn, mang theo vỏ chai hoặc vỉ thuốc và đưa bé đến cơ sở y tế ngay.