Trẻ bị sốt: cách đo nhiệt độ đúng và chăm sóc bé tại nhà

Sốt là lý do khiến ba mẹ lo lắng và bế con đi khám nhiều nhất. Thật ra, sốt là cách cơ thể bé chống lại vi khuẩn, virus. Việc của ba mẹ là đo nhiệt độ cho đúng, giúp bé dễ chịu và nhận ra sớm những dấu hiệu nguy hiểm.

Thế nào là bé bị sốt?

Nhiệt độ bình thường của trẻ vào khoảng 36,4°C và có thể lên xuống chút ít trong ngày. Theo Bệnh viện Nhi Đồng 1, bé được coi là sốt khi đo ở nách từ 37,5°C trở lên. Nhiều hướng dẫn quốc tế như NHS (Anh) và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) lấy mốc từ 38°C trở lên. Mốc này có thể khác nhau tùy hướng dẫn của bác sĩ.

Sờ trán hay áp má vào người con không cho biết chính xác bé sốt bao nhiêu độ. Ba mẹ nên luôn dùng nhiệt kế và ghi lại kết quả.

Đo nhiệt độ cho bé đúng cách

Nên dùng nhiệt kế điện tử vì đo nhanh, dễ đọc. Không dùng nhiệt kế thủy tinh chứa thủy ngân vì có thể vỡ, thủy ngân rất độc. Miếng dán trán chỉ đo nhiệt độ ngoài da nên không chính xác.

1. Lau khô vùng nách của bé.
2. Đặt đầu nhiệt kế vào giữa hõm nách, chạm sát da.
3. Bế bé ngồi yên trong lòng, khép tay bé sát vào thân và giữ nhẹ nhàng.
4. Giữ đến khi nhiệt kế báo xong, thường khoảng 15 giây tùy hướng dẫn của nhà sản xuất.
5. Đọc kết quả, ghi lại giờ đo và nhiệt độ để báo cho bác sĩ khi cần.

NHS khuyên đo ở nách cho trẻ dưới 5 tuổi. AAP thì cho rằng đo ở hậu môn chính xác nhất với trẻ nhỏ, nhất là bé dưới 3 tháng, còn nhiệt kế đo tai không đáng tin với bé dưới 6 tháng. Ở nhà, đo nách bằng nhiệt kế điện tử là cách đơn giản và an toàn. Nếu thấy kết quả đáng ngờ, hãy cho bé đi khám.

Chăm sóc bé sốt tại nhà

• Mặc thoáng: cho bé mặc một lớp quần áo mỏng, bớt chăn. Không quấn kín vì càng làm bé nóng thêm. Nếu bé rùng mình, có thể đắp một chăn mỏng.
• Bú và uống nhiều hơn: cho bé bú mẹ thường xuyên hơn. Bé lớn hơn có thể uống thêm nước lọc, nước canh, nước trái cây hoặc oresol pha đúng hướng dẫn trên gói.
• Không kiêng ăn: bé ốm vẫn cần năng lượng. Chia nhỏ bữa và mời bé ăn khi bé muốn.
• Theo dõi sát: đo nhiệt độ thường xuyên, kể cả ban đêm. Để ý dấu hiệu thiếu nước: bé ít đi tiểu hoặc tã ít ướt hẳn đi, khô miệng, mắt trũng, khóc không có nước mắt.
• Cho bé nghỉ ở nhà cho tới khi khỏe hẳn.

Dùng thuốc hạ sốt thế nào cho an toàn?

Thuốc hạ sốt giúp bé dễ chịu hơn, nhưng phải dùng đúng:

• Bệnh viện Nhi Đồng 1 hướng dẫn chỉ dùng thuốc hạ sốt khi bé sốt trên 38°C. NHS lưu ý thuốc dùng để giúp bé bớt mệt, bớt khó chịu.
• Luôn dùng theo chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đúng loại dành cho trẻ em và đúng liều theo cân nặng của bé. Đọc kỹ nhãn và dùng dụng cụ đong đi kèm.
• Không tự ý dùng xen kẽ hai loại thuốc hạ sốt khác nhau nếu nhân viên y tế không dặn.
• Không dùng aspirin cho trẻ em.
• Bé dưới 3 tháng tuổi bị sốt cần được bác sĩ khám trước, không tự cho bé dùng thuốc ở nhà.

Những việc không nên làm

• Không chườm đá, không lau cồn hay rượu: các cách này không còn được khuyến cáo và có thể gây hại cho bé.
• Không ủ ấm, quấn chăn kín để bé “ra mồ hôi”.
• Không cạo gió, cắt lễ.
• Về lau mát: NHS và AAP không khuyến khích lau người để hạ sốt, còn Bệnh viện Nhi Đồng 1 hướng dẫn có thể lau bằng nước ấm khi bé sốt cao. Nếu làm, chỉ dùng khăn nhúng nước ấm, không dùng nước lạnh, không lau cho trẻ sơ sinh và vẫn đo lại nhiệt độ. Cách làm có thể khác nhau tùy hướng dẫn của bác sĩ.

Nếu bé co giật khi sốt

Co giật do sốt hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 6 tuổi. Phần lớn cơn giật ngắn, dưới 5 phút, nhưng ba mẹ vẫn cần xử trí đúng:

• Giữ bình tĩnh, đặt bé nằm nghiêng ở chỗ an toàn, nới lỏng quần áo.
• Không cho bất cứ thứ gì vào miệng bé: không nặn chanh, không đổ nước hay thuốc.
• Không bế bé chạy đi khi bé còn đang giật. Để ý thời gian cơn giật để kể lại với bác sĩ.
• Gọi cấp cứu 115 nếu bé co giật lần đầu, cơn giật kéo dài, hoặc bé khó thở, tím tái. Sau cơn giật, luôn đưa bé đến cơ sở y tế để được khám.