Bé mọc răng: dấu hiệu, cách làm dịu và chăm sóc răng sữa

Chiếc răng sữa đầu tiên là cột mốc đáng nhớ, nhưng cũng có thể khiến bé quấy khóc, chảy dãi và ngủ không yên. Bài này giúp ba mẹ biết khi nào bé mọc răng, cách làm dịu an toàn và cách giữ răng sữa khỏe ngay từ đầu.

Bé mọc răng khi nào?

Chiếc răng đầu tiên thường nhú vào khoảng 6 tháng tuổi, phần lớn các bé mọc răng trong khoảng 6–12 tháng. Có bé mọc sớm từ 4 tháng, cũng có bé tròn 1 tuổi mới có răng. Hai răng cửa giữa hàm dưới thường xuất hiện trước tiên.

Thứ tự mọc răng thường gặp (chỉ là khoảng tham khảo, mỗi bé một khác):

• 5–8 tháng: 4 răng cửa giữa.
• 7–10 tháng: 4 răng cửa bên.
• 12–16 tháng: 4 răng hàm sữa thứ nhất.
• 14–20 tháng: 4 răng nanh.
• 20–32 tháng: 4 răng hàm sữa thứ hai.

Đến khoảng 3 tuổi, đa số trẻ có đủ 20 răng sữa.

Dấu hiệu bé đang mọc răng

• Chảy nhiều nước dãi; da quanh miệng, cằm có thể mẩn đỏ vì dãi.
• Nướu sưng, đỏ, bé hay cắn, gặm đồ chơi, ngón tay.
• Quấy khóc, khó chịu, ngủ không yên, có thể ăn kém hơn vài ngày.

Lưu ý quan trọng: Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết nhiều nghiên cứu cho thấy mọc răng không gây sốt hay tiêu chảy. Một số tài liệu trong nước ghi nhận bé có thể hơi ấm người nhưng thường không quá 38°C. Vì vậy, nếu bé sốt từ 38°C trở lên hoặc đi ngoài phân lỏng, đừng vội nghĩ là do mọc răng, hãy cho bé đi khám để tìm nguyên nhân khác.

Cách làm dịu nướu an toàn

• Xoa nướu: rửa tay sạch, dùng đầu ngón tay xoa nhẹ lên chỗ nướu sưng.
• Đồ gặm nướu: chọn loại cao su hoặc nhựa mềm, chắc chắn, rửa sạch. Có thể để trong ngăn mát tủ lạnh cho mát, nhưng không để đông đá vì vật quá cứng có thể làm đau nướu.
• Khăn mát: một chiếc khăn sạch nhúng nước, vắt khô và làm lạnh cũng giúp bé gặm cho dễ chịu.
• Nước mát: bé trên 6 tháng có thể uống vài ngụm nước mát bằng cốc tập uống.
• Lau dãi thường xuyên bằng khăn mềm để da quanh miệng không bị mẩn đỏ.
• Luôn ngồi cạnh trông bé khi bé gặm đồ để phòng hóc, sặc.

Nếu bé quá khó chịu, ba mẹ hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc giảm đau. Chỉ dùng theo hướng dẫn của họ và đúng liều theo cân nặng.

Những thứ không nên dùng

• Gel, thuốc bôi gây tê có chứa benzocaine hoặc lidocaine: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và AAP khuyên không dùng cho trẻ mọc răng vì có thể gây biến chứng nặng, thậm chí tử vong. Gel cũng bị nước dãi cuốn trôi nhanh nên gần như không có tác dụng.
• Viên, gel mọc răng “vi lượng đồng căn”: ít hoặc không có lợi ích nhưng lại có rủi ro.
• Vòng cổ, vòng tay mọc răng bằng hổ phách, gỗ, đá hay silicon: đã có trường hợp trẻ bị hóc, siết cổ.
• Đồ gặm có chứa chất lỏng bên trong vì có thể rò rỉ, rách.
• Đồ đông đá cứng, và tuyệt đối không xoa rượu, cồn lên nướu bé.

Chải răng từ chiếc răng đầu tiên

Ngay khi chiếc răng đầu tiên nhú lên, ba mẹ bắt đầu chải răng cho bé 2 lần mỗi ngày, trong đó có một lần vào buổi tối trước khi ngủ.

• Dưới 3 tuổi: dùng kem đánh răng có fluor, lượng chỉ bằng hạt gạo (một lớp mỏng).
• Từ 3 đến 6 tuổi: lượng kem bằng hạt đậu.
• Dùng bàn chải lông mềm, đầu nhỏ. Ba mẹ chải giúp bé; trẻ 3–6 tuổi tự chải vẫn cần người lớn trông.
• Sau khi chải, cho bé nhổ bọt kem, không súc lại nhiều nước để fluor giữ tác dụng.
• Không cho bé ngậm bình sữa khi đi ngủ vì dễ gây sâu răng.

Lượng fluor nên dùng có thể khác nhau tùy hướng dẫn của bác sĩ, nha sĩ.

Đưa bé đi khám nha khoa

Ba mẹ nên đưa bé khám răng lần đầu khi chiếc răng đầu tiên mọc, và chậm nhất là trước khi bé tròn 12 tháng. Nha sĩ sẽ kiểm tra răng, hướng dẫn cách chải và có thể bôi vecni fluor để phòng sâu răng. Sau đó, bé đi khám định kỳ theo hẹn của nha sĩ.