Rôm sảy, chàm sữa, mụn sữa, cứt trâu ở bé: phân biệt và chăm sóc

Da bé mỏng và nhạy cảm nên rất hay nổi mẩn, nổi mụn. Phần lớn là lành tính và sẽ đỡ nếu chăm sóc đúng. Bài viết giúp ba mẹ phân biệt bốn vấn đề da thường gặp, cách chăm sóc tại nhà và những dấu hiệu cần đưa bé đi khám.

Nhận biết 4 vấn đề da thường gặp

Rôm sảy

Nốt nhỏ li ti màu đỏ hoặc hồng, đôi khi là mụn nước rất nhỏ, làm bé ngứa, châm chích, quấy khóc. Hay gặp ở trán, cổ, vai, ngực, lưng, nách, bẹn, những nơi ra nhiều mồ hôi. Nguyên nhân là tuyến mồ hôi bị bít khi trời nóng, bé bị ủ hoặc mặc quá chật. Rôm sảy thường lặn khi da bé được làm mát và giữ sạch.

Chàm sữa (viêm da cơ địa)

Da khô, đỏ, sần ráp, bong vảy và ngứa, nặng thì nứt da. Ở bé nhỏ hay gặp ở mặt; cũng có thể ở khuỷu tay, khoeo chân, cổ hoặc bất kỳ đâu. Chàm hay tái đi tái lại, dễ bùng lên khi da khô hoặc gặp chất kích ứng như xà phòng, chất giặt tẩy, nước hoa, khói thuốc lá, bụi, lông thú.

Mụn sữa (mụn trứng cá sơ sinh)

Nốt nhỏ màu đỏ hoặc trắng ở má, mũi, trán, cằm, đôi khi ở da đầu và lưng. Mụn thường xuất hiện trong vài tuần đầu sau sinh và tự hết sau vài tuần đến vài tháng mà không cần điều trị. Những hạt trắng li ti cỡ 1–2 mm trên mũi, má (hạt kê) cũng hay được gọi là mụn sữa; loại này thường tự hết trong khoảng 4 tuần.

Cứt trâu (viêm da tiết bã)

Mảng vảy màu vàng hoặc trắng, nhờn hoặc khô, bám trên da đầu; đôi khi lan ra lông mày, sau tai, mặt, cổ. Cứt trâu thường không ngứa, không lây và không phải do ba mẹ vệ sinh kém. Hay gặp ở bé dưới 3 tháng tuổi.

Mẹo phân biệt nhanh: rôm sảy nổi sau khi bé bị nóng, ra mồ hôi và đỡ khi mát; chàm làm da khô ráp, rất ngứa, bé hay dụi mặt, cọ người; mụn sữa trông như mụn trứng cá trên mặt; cứt trâu là vảy nhờn trên đầu. Nếu không chắc, ba mẹ nên cho bé đi khám.

Chăm sóc da bé tại nhà

Khi bé bị rôm sảy

• Cho bé mặc đồ cotton mỏng, rộng, thấm mồ hôi; không ủ, không quấn bé quá kín.
• Để phòng thoáng mát, có thể dùng quạt hoặc điều hòa; tránh cho bé ra nắng gắt từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
• Tắm cho bé mỗi ngày bằng nước mát vừa phải, sữa tắm dịu nhẹ; lau sạch cổ, nách, bẹn rồi thấm khô bằng khăn mềm, không chà mạnh.
• Cho bé bú nhiều hơn khi trời nóng; cắt ngắn móng tay để bé không gãi xước da.

Khi bé bị chàm

• Tắm nhanh bằng nước ấm, dùng sữa tắm dịu nhẹ, không dùng xà phòng tẩy mạnh; thấm khô nhẹ nhàng.
• Thoa kem dưỡng ẩm không mùi, ít gây kích ứng khắp người mỗi ngày, nhất là sau khi tắm, và tiếp tục dưỡng cả khi da đã đỡ.
• Mặc đồ cotton mềm, cắt bỏ mác áo; dùng chăn mỏng để bé không bị nóng.
• Tránh chất kích ứng: khói thuốc lá, nước hoa, bụi, lông thú, chất giặt tẩy mạnh.
• Giữ móng tay bé ngắn, sạch; dỗ dành, đánh lạc hướng khi bé muốn gãi.

Khi bé có mụn sữa hoặc cứt trâu

• Mụn sữa: rửa mặt bằng nước sạch, thấm khô nhẹ; giữ phòng thoáng, không quấn bé quá kín. Không chạm tay, không chà xát, không bôi kem hay thuốc trị mụn.
• Cứt trâu: gội đầu đều đặn bằng dầu gội dịu nhẹ dành cho trẻ nhỏ, xoa nhẹ bằng tay hoặc chải bằng bàn chải mềm để vảy bong dần. Không cạy, không gỡ mạnh, không dùng dầu gội trị gàu của người lớn.

Những điều không nên làm

• Không tắm, đắp lá cây hay nước lá tự nấu: lá không bảo đảm sạch, dễ gây kích ứng, dị ứng, nhiễm trùng khiến da bé nặng hơn.
• Không tự bôi kem có corticoid, thuốc mỡ, kháng sinh hay bất kỳ thuốc nào khi chưa có chỉ định. Nếu bác sĩ kê thuốc, dùng đúng loại, đúng cách và đúng thời gian được dặn.
• Không nặn mụn, không gãi, không bóc vảy: da dễ trầy xước và nhiễm trùng.
• Không dùng phấn rôm, không thoa nhiều kem đặc lên vùng rôm sảy vì làm bít lỗ chân lông.
• Không dùng nước hoa, sữa tắm thơm hay xà phòng của người lớn cho bé.

Còn hăm tã thì sao?

Hăm tã là vùng da mặc bỉm bị đỏ, rát do ẩm ướt, nước tiểu, phân và cọ xát. Cách thay tã, vệ sinh và phòng hăm đã có trong bài Cách chọn size bỉm theo cân nặng và phòng hăm tã cho bé của shop, ba mẹ xem thêm ở đó.

Thử bằng cốc thủy tinh khi bé nổi ban

Ấn mạnh thành một chiếc cốc thủy tinh trong lên vùng da nổi ban. Nếu nhìn qua cốc vẫn thấy rõ các chấm đỏ, tím như vết bầm hoặc chảy máu dưới da, không mờ đi khi ấn, đây là dấu hiệu nguy hiểm. Ba mẹ đưa bé đi cấp cứu ngay, không chờ theo dõi thêm. Bé dưới 3 tháng tuổi bị sốt cũng cần đi khám ngay; cách đo nhiệt độ đúng có trong bài Trẻ bị sốt của shop.