Giấc ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh và cách phòng đột tử SIDS

Giấc ngủ an toàn là một trong những việc quan trọng nhất ba mẹ có thể làm cho bé trong năm đầu đời. Chỉ vài thói quen đơn giản mỗi lần đặt bé ngủ đã giúp giảm đáng kể nguy cơ đột tử và tai nạn ngạt thở.

Đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) là gì?

SIDS là khi một em bé dưới 1 tuổi, trông hoàn toàn khỏe mạnh, đột ngột qua đời trong lúc ngủ mà không tìm ra nguyên nhân. Tình trạng này không có dấu hiệu báo trước, vì vậy cách tốt nhất là phòng ngừa ngay từ cách cho bé ngủ hằng ngày.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ gồm: bé nằm sấp, chỗ ngủ mềm hoặc có nhiều đồ vật, bé bị ủ quá nóng, tiếp xúc khói thuốc lá (kể cả khi mẹ hút thuốc lúc mang thai), bé sinh non hoặc nhẹ cân.

Luôn đặt bé nằm ngửa

• Nằm ngửa cho mọi giấc ngủ, cả giấc trưa lẫn ban đêm, cho đến khi bé tròn 1 tuổi. Nằm nghiêng hay nằm sấp đều không an toàn.
• Bé thường biết lật vào khoảng 3–4 tháng tuổi, có khi sớm hơn. Khi bé đã tự lật qua lại được cả hai chiều, ba mẹ vẫn đặt bé nằm ngửa lúc bắt đầu ngủ nhưng không cần lật bé lại mỗi lần.
• Nếu quấn chũn, chỉ quấn khi bé nằm ngửa, không quấn quá chặt và ngừng quấn khi bé có dấu hiệu tập lật. Không dùng chăn hay đồ quấn có gắn vật nặng.
• Khi bé thức và có người lớn trông, cho bé nằm sấp chơi mỗi ngày để cứng cổ và tránh bẹp đầu. Bắt đầu từ vài phút, tăng dần đến tổng cộng khoảng 15–30 phút mỗi ngày khi bé được 7 tuần tuổi.

Chỗ ngủ phẳng, chắc và gọn gàng

• Cho bé ngủ trong nôi hoặc cũi riêng, nệm phẳng, chắc, vừa khít khung, trải ga bọc vừa vặn.
• Mặt nằm không được dốc. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), bề mặt nghiêng quá 10 độ là không an toàn cho bé ngủ.
• Không để gì thừa trong chỗ ngủ: không gối, chăn bông dày, quây cũi, thú bông, gối chặn hay đệm dạng tổ kén.
• Nếu cần giữ ấm, ưu tiên túi ngủ dạng mặc vừa người bé, không có mũ trùm. AAP khuyên không để chăn trong chỗ ngủ của bé; nếu vẫn dùng chăn, chỉ dùng chăn thật mỏng, đặt bé nằm chân chạm cuối nôi và đắp không cao quá ngực, sao cho chăn không thể trùm lên mặt, đầu bé.
• Không cho bé ngủ trên sofa, ghế bành, nệm nước hay gối mềm.
• Nếu bé ngủ quên trên ghế ô tô, xe đẩy, võng, xích đu hay địu, hãy chuyển bé sang chỗ ngủ phẳng, nằm ngửa càng sớm càng tốt.
• Cẩn trọng với sản phẩm quảng cáo “chống đột tử”: chưa có bằng chứng chúng giảm nguy cơ, lại dễ khiến ba mẹ chủ quan.

Ngủ chung phòng, không ngủ chung giường

Hãy đặt nôi hoặc cũi của bé trong phòng ba mẹ, gần giường, ít nhất trong 6 tháng đầu. Theo AAP, ngủ chung phòng có thể giảm nguy cơ SIDS tới 50%, lại giúp mẹ cho bú đêm thuận tiện hơn.

AAP khuyến cáo không ngủ chung giường với bé. Nếu ba mẹ bế bé lên giường để cho bú hay dỗ dành, hãy đặt bé về chỗ ngủ riêng trước khi mình ngủ. Nếu lỡ ngủ quên, khi tỉnh dậy hãy chuyển bé về nôi ngay. Một số nơi như NHS (Anh) có hướng dẫn ngủ chung giường “an toàn hơn”, nên lời khuyên có thể khác nhau tùy hướng dẫn của bác sĩ. Tuy vậy, nguy cơ đặc biệt cao và ba mẹ không nên ngủ chung với bé khi:

• Nằm trên sofa, ghế bành hoặc đệm mềm.
• Ba hoặc mẹ hút thuốc, đã uống rượu bia, dùng chất kích thích hoặc thuốc gây buồn ngủ, hay đang quá mệt.
• Bé sinh non (trước 37 tuần) hoặc nặng dưới 2,5 kg lúc sinh.
• Bé dưới 4 tháng tuổi: AAP cho biết nguy cơ khi ngủ chung giường ở nhóm tuổi này cao gấp 5–10 lần.

Đừng để bé bị quá nóng

Ông bà thường thích ủ thật ấm cho trẻ sơ sinh, nhưng bé bị nóng quá trong lúc ngủ lại làm tăng nguy cơ SIDS.

• Giữ phòng ngủ thoáng mát. NHS khuyên khoảng 16–20°C; mùa hè ở nước ta khó đạt mức này, ba mẹ chỉ cần giữ phòng ở mức người lớn mặc áo mỏng thấy dễ chịu. Nhiệt kế phòng giúp theo dõi dễ hơn.
• Mặc cho bé nhiều nhất chỉ hơn người lớn một lớp áo.
• Không đội mũ cho bé khi ngủ trong nhà, không trùm kín đầu, mặt bé.
• Sờ gáy hoặc ngực bé để kiểm tra: nếu nóng, rịn mồ hôi hay đỏ bừng thì bớt áo hoặc chăn. Tay chân hơi mát là bình thường.
• Không đặt bé ngủ cạnh lò sưởi, bếp, dưới nắng trực tiếp; không dùng túi chườm nóng hay chăn điện.

Thêm những thói quen bảo vệ bé

• Không khói thuốc: mẹ không hút thuốc khi mang thai; không ai hút thuốc lá hay thuốc lá điện tử trong nhà và gần bé.
• Cho bé bú mẹ: sữa mẹ giúp bé chống nhiễm trùng và gắn liền với nguy cơ SIDS thấp hơn.
• Tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
• Khám thai đầy đủ và đưa bé đi khám sức khỏe định kỳ.